Visie

Dit gedeelte is bedoeld om een helder beeld te geven van wat de Bijbel ons leert over het huwelijk en allerlei zaken die daar mee te maken hebben. We willen daarbij vooral en in de eerste plaats laten zien hoe goed en mooi God het huwelijk heeft bedoeld. Tegelijkertijd zijn er heel veel vragen. Waarom geloven wij in het huwelijk en niet in samen-wonen? Wat zegt de Bijbel over seks voor het huwelijk? Hoe zit dat met gelovigen en ongelovigen?

Op veel van dit soort vragen is niet zomaar een kant-en-klaar antwoord te geven. Juist omdat het vaak om heel persoonlijke zaken gaat, is het belangrijk om van hart tot hart met elkaar in gesprek te gaan. Ook blijkt in de praktijk dat je door verschillende interpretaties van bijbelteksten tot verschillende conclusies kunt komen. Hoewel wij hier onze visie beschrijven, moet dit zeker niet worden opgevat als het laatste woord over dit onderwerp of het enige ware bijbelse standpunt.

Tegelijkertijd geloven we dat het belangrijk is om als gemeente duidelijk te zijn over hoe we met al dit soort vragen in de praktijk van het gemeenteleven om willen gaan. Het gaat daarbij niet om een pakket van regeltjes en wetjes, maar wel dat we van elkaar weten waar we staan en waar we elkaar dus ook op mogen aanspreken. We handelen daarbij uit liefde voor God en voor elkaar. De regels die God heeft gegeven zijn bedoeld voor het welzijn van mensen.

De Bijbel over het huwelijk
 
De Bijbel doorlezend kom je veel dingen tegen die met het huwelijk te maken hebben. Het begint al wanneer God de mens Adam schept. Van alle scheppingsdaden lezen we: ‘En God zag dat het goed was’, maar als Hij naar Adam kijkt, denkt Hij: ‘Het is niet goed dat de mens alleen is, ik zal een helper voor hem maken die bij hem past’. (Gen. 2:18) Dan brengt God Adam in een diepe slaap en bouwt Hij uit één van zijn ribben een vrouw. Deze wordt aan Adam geschonken als zijn helper. Met deze afrondende scheppingsdaad van God wordt het huwelijk ingesteld. Want nadat Eva aan Adam is voorgesteld lezen we: ‘Zo komt het dat een man zich losmaakt van zijn vader en moeder en zicht hecht aan zijn vrouw, met wie hij één lichaam wordt.’ (Gen. 2:24)

Een helper
Eva wordt door God als een helper aan Adam geschonken. In oudere vertalingen wordt hier het woord ‘hulp’ gebruikt. Voor alle duidelijkheid: daar wordt niet mee bedoeld dat de vrouw het ‘hulpje in de huishouding’ is! Wat hier wel wordt bedoeld is dat de vrouw aanvullend is op de man. Zij maakt de man compleet. En andersom niet minder. Als een man en een vrouw samen als een eenheid door het leven willen gaan, dan maken ze elkaar compleet. Ze schenken elkaar wat de ander mist. En om het nog duidelijker te maken dat er met de vrouw als ‘helper’ of ‘hulp’ niets minderwaardigs wordt bedoeld: In psalm 121 wordt beleden dat onze ‘hulp’ van de HEER komt en in Hebr. 13:6 staat dat we vol vertrouwen mogen zeggen dat de Heer onze ‘helper’ is.

Losmaken
De tekst uit Gen. 2:24 wordt wel omschreven als de goddelijke instelling van het huwelijk. Er is in deze tekst sprake van drie opeen-volgende processen. In de eerste plaats gaat het hier over een man die zich losmaakt van zijn vader en moeder. En dat geldt natuurlijk net zo goed voor de vrouw. Wat betekent dit? Dat wederzijdse ouders nu worden afgedankt? Nee, maar wel dat het de bedoeling is dat je in je voorbereiding op het huwelijk op eigen benen komt te staan. Dat je ook emotioneel niet langer afhankelijk bent van je vader en/of moeder, maar in staat bent om samen met je man of vrouw zelfstandig het leven te leven. Dit klinkt gemakkelijker dan het in de praktijk soms is. Het gebeurt maar al te vaak dat een man of een vrouw nog zo emotioneel vastzit aan de ouders dat het zelfs verlammend kan werken.

Hechten
In de tweede plaats gaat het hier over een man die zich hecht aan zijn vrouw. En ook dit is natuurlijk een wederzijds iets. Dit is een wel heel mooie omschrijving van die bijzondere band tussen een man en een vrouw binnen het huwelijk. Een man en een vrouw die zich aan elkaar hechten. Dat betekent dat je aan elkaar gehecht wordt en ook aan elkaar gehecht raakt.

In de NBG-vertaling wordt hier gesproken over het elkaar ‘aanhangen’. Dat betekent dat je elkaars aanhanger wordt. Een ander woord daarvoor is ‘supporter’. Een heel belangrijk aspect van het huwelijk. Dat je elkaar gaat supporten. Door dik en dun. In goede en in slechte tijden. Elkaar aanvuren. Elkaar bemoedigen. Wees een goeie supporter voor elkaar!

De oude en vaak plechtige Statenvertaling gebruikt hier weer een ander woord: aankleven. Elkaar aankleven, dat wil zeggen dat je aan elkaar wordt vastgelijmd. Met lijm die zo sterk is dat je onlosmakelijk aan elkaar verbonden wordt. Het is de lijm van de LIEFDE. Daarom veroorzaakt een scheiding altijd zoveel pijn. Moet je eens twee velletjes papier aan elkaar vastlijmen, even laten drogen en dan weer uit elkaar trekken. Je houdt twee gescheurde velletjes papier over. Scheiden doet lijden en is dus ook nooit Gods bedoeling.

De verbintenis van het huwelijk is bedoeld als een verbintenis voor het leven. Wanneer een man en een vrouw elkaar liefde en trouw beloven is dat ongeacht de omstandigheden een belofte voor de rest van het leven. Jezus voegt aan de tekst uit Gen. 2:24 dan ook toe: ‘Ze zijn dan niet langer twee, maar één. Wat God heeft verbonden, mag een mens niet scheiden.’ (Matt. 19:6)

Tot één lichaam
Dan het derde. Wanneer een man en een vrouw zich hebben losgemaakt van hun vader en moeder en aan elkaar vastgelijmd worden, dan is de lichamelijke eenwording de bezegeling van deze versmelting. Zoals het hier staat, lijkt het dan vooral te gaan om de lichamelijke eenheid die je in dat mooie huwelijkscadeau van God – de seksualiteit – met elkaar mag beleven. Bedoeld om van te genieten. Dat wordt hier ook zeker bedoeld, maar niet alleen. Want om werkelijk de diepe vreugde van seksuele gemeenschap met elkaar te kunnen beleven, is het nodig om ook op emotioneel en geestelijk gebied een eenheid te zijn. Wie dat overslaat maakt van seks een platte beleving, die een surrogaat is van wat God heeft bedoeld.

Hier wordt bedoeld dat je als man en vrouw zo’n diepe eenheid met elkaar mag gaan vormen, dat daar niets meer tussen kan komen. Dat je zo open en vertrouwelijk met elkaar mag omgaan dat er geen schaamte meer is. Geen dingen die je achterhoudt. Je geeft je helemaal aan elkaar. Je durft dan letterlijk en figuurlijk naakt voor elkaar te zijn.

Bij die emotionele eenheid mag je gaan leren om samen te genieten van de mooie dingen. Samen lachen, maar ook samen huilen. Samen de pijn – die het leven soms zo met zich meebrengt - dragen en verwerken. Ook dat is weer zoiets bijzonders van het huwelijk. Jouw pijn wordt zijn pijn. Jouw verdriet wordt haar verdriet.

Dan mag je ook komen tot een geestelijke eenheid. Je mag nu samen God gaan dienen. Samen bidden, samen groeien in je relatie met Christus. Samen je plaats innemen in de gemeente. Samen een huis zijn waar anderen welkom zijn en liefde en troost mogen vinden.

Een open haard
Dit opschrift lijkt een aankondiging te zijn van een romantisch advies: zorg voor een open haard, want zeker voor de intieme momenten van je huwelijk is een open haard toch wel een extra stimulans. Of niet soms? Het mooie is dat het huwelijk eigenlijk zelf als een open haard is. Wat we hiermee bedoelen? In Hooglied 8:6b lezen we: ‘De liefde is een vlammend vuur, een laaiende vlam.’ Als je dit hele gedeelte leest, wordt wel duidelijk dat het hier heel specifiek gaat om het vuur van de hartstocht. Wie weet wat het is om in vuur en vlam te staan voor je (aanstaande) man of vrouw, hoeft bij deze omschrijving geen verdere uitleg.

Vuur kan tot heel verschillende resultaten leiden. Het vuur van een open haard geeft warmte, licht en gezelligheid. Het vuur van een uitslaande brand is echter verwoestend en kan tot diepe verwondingen leiden. Het verschil wordt bepaald door de mate waarin het vuur wordt beschermd. God heeft het huwelijk bedoeld als een veilige plek – een open haard – waarbinnen het vuur van de liefde kan branden, zonder dat het tot (emotionele) brandwonden leidt. Daarom geloven we in het huwelijk als een verbond voor het leven en niet in het vrijblijvende van een samenlevingscontract.

Een verbond
De Bijbel spreekt over het huwelijk als een verbond. Dat is echt wat anders dan een contract, waarbij je een aantal zakelijke afspraken met elkaar maakt. Een verbond gaat dieper en heeft levenslange consequenties. Het is een verbond waarbij niet twee, maar drie partijen betrokken zijn. In de al eerder aangehaalde tekst uit Matt. 19:6 leert Jezus ons dat wat God heeft verbonden niet door een mens mag worden gescheiden. Dat maakt duidelijk dat God dus betrokken is bij de verbondssluiting van het huwelijk. Daarom is een huwelijksinzegening niet een verplicht of romantisch onderdeel van een trouwdag, maar hèt geestelijke hoogtepunt van de dag. Als man en vrouw mag je komen voor het aangezicht van God en is Hij getuige van het verbond dat jullie met elkaar sluiten. En over dit gesloten verbond roepen we Gods zegen aan, vanuit het besef dat je in het huwelijk Gods hulp en zegen zo nodig hebt.

Dat het huwelijk een verbond is, wordt niet letterlijk zo genoemd, maar is wel een bijbelse gedachte. God sloot een verbond met zijn volk Israel, dat vervolgens regelmatig wordt omschreven als een huwelijk. Denk aan Jes. 62:12 waar het volk Israel ‘Gods Geliefde’ wordt genoemd of aan Hosea 3:21-22 waar God letterlijk zegt: ‘Ik zal je voorgoed tot mijn vrouw maken, ik zal je hecht aan mij verbinden, door liefde en ontferming. Mijn vrouw zul je zijn, want ik beloof je trouw, en jij zult de HEER toegewijd zijn.’

Deze en andere gedeelten uit het Oude Testament geven belangrijke basisprincipes voor het huwelijk. In Jes. 55:3 staat dat God zijn verbond met David (Israel) sloot als een ‘bevestiging van zijn liefde.’ Het verbond van het huwelijk is een bevestiging van de liefde die een man en een vrouw voor elkaar hebben. In Jer. 16:8 lezen we: ‘Ik zwoer je trouw, ik sloot een verbond met je – spreekt God, de HEER -  en je werd de mijne’. Een verbond sluiten met elkaar betekent dus dat je elkaar trouw belooft en je tegen elkaar kunt zeggen: ‘Jij bent nu van mij – en ik ben nu van jou!’

Christus en zijn gemeente
Ook de relatie tussen Christus en de gemeente wordt omschreven als zowel een verbond als een liefdesrelatie. Paulus trekt vanuit de relatie die Christus heeft met de gemeente een directe lijn naar de relatie tussen een man en een vrouw. Met weer een verwijzing naar die tekst uit Gen. 2:24 schrijft hij: ’Daarom zal een man zijn vader en moeder verlaten en zich hechten aan zijn vrouw, en die twee zullen tot één lichaam zijn. Dit mysterie is groot – en ik betrek het op Christus en de kerk.’ (Efez. 5:31) Let op: dit hoofdstuk gaat voornamelijk over het huwelijk, waarbij de manier waarop Christus zijn kerk heeft liefgehad en waarop de kerk Christus dient als voorbeeld wordt neergezet hoe je als man en vrouw met elkaar om moet gaan. En hoe wordt ook deze relatie tussen Christus en de kerk omschreven? Als het nieuwe verbond.

Gebaseerd op liefde
Het verbond met Christus en zijn gemeente wordt gekenmerkt door twee zaken. In de eerste plaats is het een verbond dat is gebaseerd op liefde. In datzelfde hoofdstuk lezen we de oproep aan mannen om hun vrouw op zo’n manier lief te hebben, zoals Christus de kerk heeft liefgehad. (Efez. 5:25)

Wat is liefde? Het lijkt voor velen een uitgehold begrip te zijn. Voor sommigen is het zelfs een woord geworden met een hele vieze bijsmaak. Christus heeft ons laten zien wat echte liefde is en hoe je elkaar binnen het huwelijk ook mag leren liefhebben.

Liefde wordt nog wel eens verward met verliefdheid. Natuurlijk hebben deze twee alles met elkaar te maken, maar tegelijkertijd is het zaak deze niet te verwarren. Verliefdheid is het gevoel van de bekende vlinders in de buik. Het zet je op de roze wolk en doet je bijna het zicht op de werkelijkheid verliezen. Is er iets mis met verliefdheid? Nee, het is geweldig om verliefd te zijn. Maar het is en blijft een gevoel dat soms heel sterk is en soms ook wat naar de achtergrond schuift.

Wanneer je op iemand verliefd wordt, betekent dat nog niet dat er ook die diepe liefde is waar je een levenslang huwelijk op kunt bouwen. Daarom is het ook goed om niet al te snel te trouwen. Neem de tijd om de eerste golf van verliefdheid over je heen te laten komen en ontdek dan of de diepere laag van liefde aanwezig is. Teveel mensen zijn alleen maar getrouwd op basis van verliefdheid en daarmee in de problemen gekomen.

Liefde is een keuze en heeft te maken met je wil. Wanneer een man en een vrouw elkaar de liefde verklaren, dan staat dat boven wat je wel of niet voelt. Het is een keuze om elkaar trouw te blijven en met elkaar dat verbond te sluiten. Het huwelijk is geen vakantietrip, maar een gezamenlijke levensreis.

Een prijskaartje
Het tweede wat we kunnen leren uit die tekst uit Efez. 5:25 is dat Christus zich in zijn liefde voor de kerk voor haar heeft prijsgegeven. Dat kostte Hem uiteindelijk zijn leven. Hij gaf uit liefde alles wat Hij had. Op deze manier wil God dat je als man je vrouw liefhebt en ook weer andersom. Dat betekent dat er dus een flink prijskaartje aan een huwelijk hangt. En de prijs? Dat ben jezelf. In klassieke huwelijks-formulieren wordt aan de man en vrouw de vraag gesteld: ‘Neemt gij tot wettige echtgenoot of echtgenote…?’ Deze vraag is eigenlijk niet goed. Wanneer een man en vrouw trouwen nemen ze niet elkaar tot wettige echtgenoot of echtgenote, maar geven ze zichzelf weg aan de ander. Zoals Christus dat heeft gedaan aan zijn kerk.

Man en vrouw
Over de positie en rolverdeling van de man en de vrouw binnen het huwelijk zijn veel discussies. Belangrijk is dat je hierin samen wilt luisteren naar wat het Woord van God hierover zegt. In de Bijbel lezen we geen gedetailleerde instructies over wat door de man en wat door de vrouw moet worden gedaan of besloten. God schat ons hoog genoeg in om daar zelf en vooral samen invulling aan te geven. Er zijn wel een paar basisprincipes die daarbij het uitgangspunt moeten zijn.

We blijven nog even bij Efez. 5 om te ontdekken dat er binnen het huwelijk bij zowel de vrouw als bij de man verschillende accenten worden genoemd. Allereerst lezen we hoe vrouwen worden opgeroepen om het gezag van hun man te erkennen als dat van de Heer, want een man is het hoofd van zijn vrouw, zoals Christus het hoofd is van de kerk, het lichaam dat hij gered heeft. (Efez. 5:22-23) Eerlijk toegegeven, aan deze tekst hangt een luchtje. Te vaak hebben mannen deze tekst gebruikt om hun verkeerde houding naar hun vrouw toe te rechtvaardigen. Laat dit echter geen excuus zijn om het principe van deze tekst naast je neer te leggen.

In het al eerder genoemde vers 25 van Efez. 5 lezen we wat bij de man vooral het accent moet zijn:  ‘Mannen, heb uw vrouw lief, zoals Christus de kerk heeft liefgehad en zich voor haar heeft prijsgegeven’. Mannen die deze tekst serieus nemen, zullen nooit tot een misbruik kunnen komen van de verzen 22 en 23. Hoe zou je ooit vanuit liefde en de bereidheid jezelf prijs te geven je vrouw kunnen minachten, vernederen of zelfs misbruiken? Dat gaat niet samen. Trouwens: Christus die in de man leeft, kan nooit uit harmonie raken met Christus die in de vrouw leeft.

Waarom worden vrouwen hier vooral opgeroepen hun man te erkennen en mannen vooral hun vrouw lief te hebben? Dat heeft te maken met het volgende.

Erkenning en geborgenheid
De bekende christen-psycholoog Larry Crabb schrijft in zijn boek ‘Bouwen aan een gezond huwelijk’ dat ieder mens naast eten, drinken en dat soort zaken twee emotionele basisbehoeften heeft. Voor vrouwen zijn dat ‘geborgenheid en erkenning’ en voor mannen zijn dat ‘erkenning en geborgenheid’. Het verschil zit ‘m in de volgorde.  Het huwelijk is bij uitstek de plaats waar een man en een vrouw elkaar deze erkenning en geborgenheid mogen geven. Het zijn twee basis-voorwaarden voor een gezond en gelukkig huwelijk.
Een vrouw heeft dus in de eerste plaats geborgenheid nodig en daarop volgend erkenning. Hoe mooi sluit dit aan bij de oproep van Paulus aan mannen om vooral en in de eerste plaats hun vrouw lief te hebben. Want is het niet de diepe zekerheid van het ‘geliefd zijn’ die je dat gevoel van geborgenheid geeft? Het is Naomi die haar beide schoondochters toewenst dat ze allebei geborgenheid zullen vinden in het huis van een man. (Ruth 1:9)

De erkenning, die vooral voor een man zo belangrijk is, heeft te maken met respect voor wie je bent en waardering voor wat je doet. Hoe goed heeft God dat toch weer aangevoeld om daarom juist de vrouwen op te roepen om natuurlijk ook lief te hebben, maar vooral die erkenning te geven die voor de man zo belangrijk is.

Tot slot van dit hoofdstuk – voor de diepgravers onder ons – nog een paar belangrijke kenmerken van het huwelijks als verbond.

Een verbond schept verplichtingen met een juridische basis
Het ‘verlaten, aanhangen en één vlees worden’ uit Gen. 2:24 schept verplichtingen en verwachtingen naar elkaar. De verplichtingen die man en vrouw naar elkaar toe hebben, speelden ook al in bijbelse tijden welke ook in de wetgeving van Mozes terug te vinden zijn. Tot op de dag van vandaag zijn in de wetgeving van ons land rechten en plichten binnen het huwelijk vastgelegd en bieden juridische bescherming.

Paulus zal dit ook in zijn gedachten hebben gehad toen hij schreef in I Kor. 7: 3 (NBG) De man kome jegens de vrouw zijn echtelijke verplichtingen na en evenzo de vrouw jegens haar man. Als je trouwt, zeg je: ‘Ik beloof je om van je te zullen houden, ik beloof je om liefdevol, zorgzaam en trouw te zullen zijn. Onder alle omstandigheden, totdat ik zal sterven!’ Die verplichting tot trouw aan de ander ga je aan. Het woord ‘trouw’ in trouwen kan dit niet beter onderstrepen.

Voor een verbond geldt dat het onverbrekelijk is
Een eenmaal gesloten verbond mag niet verbroken worden. Als dit verbond wordt gesloten betekent dit een volledige onherroepelijke toewijding aan elkaar, ongeacht de omstandigheden. In de burgerlijke huwelijksvoltrekking zoals we die kennen worden deze omstandigheden opgenoemd, zoals ‘in voor en tegenspoed, in ziekte en gezondheid etc… tot de dood ons scheidt’. In het verbond bind je jezelf aan je eigen woorden en gemaakte beloften.

Een verbond wordt publiekelijk (in aanwezigheid van getuigen) gesloten
Essentieel voor een verbond is dat de verbondspartners zich in een belofte naar elkaar toe uitspreken en vastleggen. In de verbonden die je terugleest in de Bijbel werden deze gesloten ten overstaan van meerdere getuigen.  Een verbond is een inwijdingsritueel en die zijn altijd ten overstaan van de gemeenschap. Daarom kan een huwelijks-verbond ook nooit in een achterkamertje gesloten worden. Het is een publiekelijke aangelegenheid, waar getuigen bij aanwezig zijn, zoals ook door onze huwelijkswetten nog steeds wordt vereist.

In een verbond worden beloftes uitgesproken
In het verbond worden eden of geloften afgelegd. Toen het verbond tussen God en het volk gesloten werd, beloofde God voor altijd trouw. Trouw in zorg, in genade en vergeving, in uitredding in liefde. Ezechiël 16 verwoordt Gods liefde, zelfs bij een trouweloos volk. Zoals God middels een verbond zijn liefde en trouw aan ons vastlegt, zo nodigt Hij ons uit in zijn kracht hetzelfde te doen aan elkaar! De ander liefhebben zonder de ander trouw te beloven is Bijbels gezien dan ook zonder betekenis. God houdt zich aan zijn woord, maar Hij houdt zich ook aan onze woorden. Daarom neemt God een uitgesproken belofte zeer ernstig en verbindt er vergaande consequenties aan. Lees in dit verband maar eens de volgende bijbelgedeelten: Deut. 23:22-23, Numeri 30:2 en Prediker 5:4.

Voor een christen is het huwelijk niet alleen een verbond met elkaar maar ook waar je God als belangrijkste getuige er als het ware bij in sluit. Zo’n verbond, bestaande uit drie verbondsleden, is als een sterk snoer dat niet eenvoudig verbroken wordt (Pred. 4:12)!