Samenvatting + gespreksvragen n.a.v. zondag 9 oktober 2011 
Ten behoeve van de huis- en themakringen op 11/12 oktober 2011

Thema: ‘Stenen van veroordeling…’, n.a.v. Johannes 8:1-12

Inleiding
Vanuit het jaarthema ‘Leven om lief te hebben’ denken we na over de verwoestende kracht van het negatieve (ver)oordelen dat nogal haaks staat op de opdracht om elkaar lief te hebben. Hoewel, soms lijkt de Bijbel hierin wel wat tegenstrijdig. De ene keer horen we dat we niet mogen oordelen, terwijl in een andere situatie Paulus de gemeente juist verwijt dat ze zonde hebben getolereerd en geen oordeel over de zondaar hebben uitgesproken.

De overspelige vrouw
In Joh. 8:1-12 lezen we de geschiedenis van de overspelige (man en) vrouw. Dit vindt plaats de dag na het Loofhuttenfeest. De schriftgeleerden en Farizeeën plaatsen de vrouw in het midden van de kring en stellen dat ze volgens de wet van Mozes gestenigd moet worden. Om Jezus op de proef te stellen vragen ze Hem wat Hij daar nou van vindt. We lezen hoe Jezus zich bukt en met zijn vinger iets op de grond schrijft. Het doet er schijnbaar niet toe wat Hij schrijft, anders zou het wel zijn vermeld.

Na enig aandringen van de schriftgeleerden en Farizeeën richt Jezus zich op en stelt het volgende voor: ‘Wie van jullie zonder zonde is, laat die als eerste een steen naar haar werpen.’ De één na de ander druipt af en uiteindelijk blijft alleen de vrouw over. Nu wordt het spannend. Zou Jezus wel gaan gooien? Hij was immers zonder zonde? Maar Jezus gooit geen steen. In plaats daarvan richt Hij zich tot de vrouw en vraagt haar: ‘Waar zijn ze? Heeft niemand u veroordeeld? Ik veroordeel u ook niet. Ga naar huis, en zondig vanaf nu niet meer.’ In plaats van het gooien van stenen van veroordeling spreekt Jezus hier woorden van leven!

Hoe mooi sluiten deze woorden van Jezus aan bij wat we aan het begin van het Joh. Evangelie al lezen over zijn missie: God heeft zijn Zoon niet naar de wereld gestuurd om een oordeel over haar te vellen, maar om de wereld door hem te redden. (Joh. 3:17)

Een vergelijkbaar verhaal
Een enigszins vergelijkbaar verhaal… Het speelt zich een aantal jaren later af in de gemeente in Korinthe. In hoofdstuk 5 van de eerste Korinthebrief lezen we over een situatie waarbij een man slaapt met de vrouw van zijn vader. Dat kan dan een bijvrouw zijn geweest of een stiefmoeder. Op beide situaties staat volgens de wet van Mozes dezelfde straf als die de vrouw uit Joh. 8 had verdiend: de doodstraf! De reactie van Paulus lijkt hier tegengesteld te zijn aan de reactie van Jezus. In plaats van een oproep aan de gemeente om deze man niet te (ver)oordelen neemt hij het de gemeente kwalijk dat ze de man nog niet uit hun midden hebben verwijderd.

In 1 Kor. 5:3 schrijft Paulus: ‘Alsof ik bij u was, heb ik in de naam van onze Heer Jezus de man die dit doet al veroordeeld. In vers 5 voegt hij er dan nog aan toe dat deze persoon aan Satan moet worden uitgeleverd. Dan gaat (weliswaar) zijn huidige bestaan verloren, maar zal hij worden gered op de dag van de Heer. En weer verderop in vers 12: U hoeft toch alleen te oordelen over leden van de gemeente? Wat lijkt dit alles haaks te staan op wat Jezus duidelijk lijkt te maken in Joh. 8 en op wat we bijvoorbeeld lezen in Matt. 7:1-5 over dat we niet moeten oordelen, opdat er ook niet over ons geoordeeld zal worden.

Oordelen en veroordelen
Om de hierboven geschetste (schijnbare) tegenstelling enigszins te begrijpen is het belangrijk om een paar dingen te onderscheiden. In de eerste plaats worden er in het Grieks wel tien verschillende woorden gebruikt voor oordelen, beoordelen en veroordelen. De twee belangrijkste en meest gebruikte woorden zijn: Krino (oordelen) en Katakrino (veroordelen). Een tekst waarin deze twee verschillende woorden worden gebruikt is uit 1 Kor. 11:32 waar Paulus schrijft: Maar nu velt de Heer zijn oordeel (krino) over ons en wijst hij ons terecht, opdat we niet samen met de wereld zullen worden veroordeeld (katakrino).

Katakrino is gericht op vernietiging en vergelding en op het neerhalen van iemand of tegen iemand zijn. We komen dit woord ook tegen in die bekende tekst uit Rom. 8:1 waar staat dat wie in Christus Jezus zijn, niet meer worden veroordeeld (katakrino). Dus God oordeelt nog wel ons leven, maar zal ons in Christus niet meer veroordelen. Het moge duidelijk zijn welk woord in Joh. 8 wordt gebruikt. Het gaat hier om katakrino.

Maar ook als het gaat om het oordelen (krino) van elkaar zijn er wel een aantal teksten waarin duidelijk wordt gemaakt dat we dat niet moeten doen. Dan is het belangrijk, en dat is het 2e punt, om te kijken in welk verband dit dan wordt gezegd. En dan wordt duidelijk dat we niet mogen oordelen wanneer…
• we er op uit zijn om de ander te ‘vernietigen’ (Joh. 8). Dus het gaat om onze motivatie en wat we ermee willen bereiken.
• er sprake is van een balk in ons eigen oog (Matt. 7:1-5). Dan kunnen we maar beter de splinter in andermans oog even laten rusten.
• we oordelen over andermans motieven (1 Kor. 4:5). Dat is aan God en zal op de dag van het oordeel openbaar worden. Wij kunnen nooit in iemands hart kijken.
• het gaat om persoonlijke geloofsopvattingen (Rom. 14:13-23). We mogen elkaar nooit (ver)oordelen op zaken als wel of geen alcohol gebruiken en dat soort secundaire zaken.

Een nieuw begin
Terug naar de geschiedenis van de overspelige vrouw. De ontmoeting met Jezus wordt hier afgesloten met een oproep om naar huis te gaan en vanaf dat moment niet meer te zondigen. In Lucas 6:31-32 horen we Jezus zeggen dat Hij gekomen is om zondaars aan te sporen een nieuw leven te beginnen. Deze vrouw krijgt van Jezus de mogelijkheid om een nieuw leven te beginnen. Hoe? In het volgende vers stelt Jezus zichzelf voor als het licht voor de wereld. Wie Hem volgt zal nooit meer in de duisternis wandelen, maar licht hebben dat leven geeft. Voor wie Jezus volgt is het mogelijk om zonde (duisternis) te overwinnen en een nieuw begin te maken!

Wat mogen we uit dit alles leren? Omdat wij leven om lief te hebben gooien wij geen stenen van veroordeling naar de ander, maar spreken wij woorden van leven uit over de mensen om ons heen! Dat betekent niet dat we nooit moeten oordelen over zonden en zondaars, maar altijd vanuit een liefdevol en bewogen hart en met het doel de ander te redden!

De preek is te beluisteren en een presentatie is te downloaden op http://www.jozua.nl/downloads/preken/preken_2011/okt_2011/

Verwerking/gespreksvragen
1. Wat spreekt jou aan of valt jou op in de geschiedenis van de overspelige (man en) vrouw die bij Jezus wordt gebracht om te worden gestenigd?
2. We zullen elkaar niet zo snel stenigen, maar herken je het dat wij met onze woorden of blikken soms ook stenen van veroordeling naar elkaar gooien?
3. Wat ervaar je in je eigen leven van die geweldige belofte van God dat wie in Christus zijn niet meer zijn veroordeeld, maar vrijspraak hebben ontvangen?
4. Hoe moeten we volgens jou in de gemeente omgaan met mensen die volharden in een zondige levensstijl? Is dat hun zaak of ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid?
5. Bespreek met elkaar de vier genoemde punten wanneer we niet mogen (ver)oordelen.  Hoe ga jij daar mee om?

EEN GEZEGENDE KRINGAVOND TOEGEWENST!
Wim Grandia – 8 oktober 2011